राष्ट्रीय एकात्मता दिवस: भारताच्या एकतेतील कणखर आधार.

राष्ट्रीय एकात्मता दिवस: भारताच्या एकतेतील कणखर आधार.

       प्रत्येक वर्षी ३१ ऑक्टोबर रोजी भारतात राष्ट्रीय एकात्मता दिवस (Rashtriya Ekta Diwas) साजरा केला जातो. हा दिवस भारताचे लोह पुरुष सरदार वल्लभभाई पटेल यांच्या जयंतीचा आहे. सरदार पटेल यांचा जन्म ३१ ऑक्टोबर १८७५ रोजी झाला आणि १५ डिसेंबर १९५० रोजी त्यांचे निधन झाले. २०१५ पासून पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वाखाली हा दिवस राष्ट्रीय स्तरावर साजरा केला जातो. या दिवसाचा उद्देश राष्ट्रीय एकता, अखंडता आणि बंधुभाव वाढवणे हा आहे.

सरदार पटेल: भारत एकत्र बांधणारे शिल्पकार.

     सरदार वल्लभभाई पटेल हे स्वातंत्र्यसैनिक, वकील, राजकारणी आणि भारताचे पहिले गृहमंत्री व उपप्रधानमंत्री होते. १९४७ मध्ये भारत स्वतंत्र झाल्यानंतर ५६२ संस्थाने (Princely States) एकत्र करण्याचे मोठे आव्हान होते. सरदार पटेल यांनी कूटनीती, चर्चा आणि आवश्यकतेनुसार बलप्रयोग करून सर्व संस्थाने भारतात सामील केल्या. हैदराबाद, जूनागढ आणि काश्मीर सारख्या संस्थानाचे एकीकरण त्यांच्या दूरदृष्टीचे उदाहरण आहे. त्यांना 'लोह पुरुष' (Iron Man of India) ही पदवी मिळाली कारण त्यांनी 'एक भारत, श्रेष्ठ भारत' ची भूमिका घेतली.

राष्ट्रीय एकात्मता दिवसाची सुरुवात.

      ३१ ऑक्टोबर २०१५ रोजी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी स्टॅच्यू ऑफ युनिटी (Statue of Unity), केवडिया, गुजरात येथे हा दिवस सुरू केला. सरदार पटेल यांच्या १५०व्या जयंती वर्षी (२०२५) हा दिवस अधिक खास आहे. 'एक भारत श्रेष्ठ भारत' ही मोहीम या दिवसाशी जोडली गेली, जी विविध राज्यांची संस्कृती एकत्र आणते.

दिवस कसा साजरा केला जातो?

      राष्ट्रीय एकात्मता दिवसाच्या मुख्य कार्यक्रम:  

१)- एकता दौड (Run for Unity): देशभरातील शाळा, महाविद्यालये, कार्यालयांमध्ये धावण्याचा उपक्रम. लाखो लोक सहभागी होतात.

२)- एकता शपथ: सर्वजण 'भारताची एकता आम्ही राखू' अशी शपथ घेतात.  

३)- परेड आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम: केवडियामध्ये भव्य परेड, विविध राज्यांचे कलाकार.  

४)- स्टॅच्यू ऑफ युनिटीला भेट: पंतप्रधानांसह नेते भेट देतात.  

५) २०२५ मध्ये: पंतप्रधान मोदी यांनी केवडियामध्ये भाषण दिले, 'इतिहास घडवण्यासाठी मेहनत करा' असे आवाहन केले. देशभर एकता दौड आणि कार्यक्रम झाले.

आजच्या काळात महत्त्व.

     आज धर्म, भाषा, प्रदेश भेदभाव वाढत असताना हा दिवस 'एकतेची शक्ती' आठवण करून देतो. सरदार पटेल यांच्या विचारांनी आर्थिक विकास, सामाजिक समरसता शक्य होते. २०२५ मध्ये १५०व्या जयंतीने युवकांना प्रेरणा दिली.

      राष्ट्रीय एकात्मता दिवस हा सरदार पटेल यांचा सन्मान आणि भारताच्या भविष्याची वचनबद्धता आहे. 'एक भारत, श्रेष्ठ भारत' च्या भावनेने पुढे जाऊया. जय हिंद! जय भारत!